A10BD02 Метформин және Сульфанилмочевина туындылары¹ (Мetformin and Sulfonylureas)
Қолдану көрсеткіштері
| Препарат 2 типті қант диабеті бар, 18 жастан бастап және одан үлкен ересек пациенттерді емдеу үшін көрсетілген: - гликемия деңгейі тұрақты және жақсы бақыланатын пациенттерде монокомпонентті препараттар ретінде қолданылатын метформин мен глибенкламидпен жүргізілген алдыңғы біріктірілген емді алмастыру ретінде |
-
Клинические протоколы:
- Сахарный диабет 2 типа
Қарсы көрсеткіштері
| − метформинге, глибенкламидке немесе сульфонилмочевина мен сульфаниламидтердің басқа да препараттарына, сондай-ақ қосымша заттарына жоғары сезімталдық − 1 типті қант диабеті (инсулинге тәуелді диабет), диабеттік прекома; − метаболизмдік ацидоздың кез келген түрі (лактоацидоз, диабеттік кетоацидоз) − бүйректің ауыр жеткіліксіздігі (ШСЖ < 30 мл/мин) − бүйрек функциясының бұзылуына әкеп соғуы мүмкін жедел жағдайлар: дегидратация, ауыр инфекция, шок; − тін гипоксиясымен қатар жүретін аурулар (атап айтқанда, аурудың жедел формасы немесе созылмалы аурудың өршуі), декомпенсацияланған жүрек жеткіліксіздігі, тыныс алу жеткіліксіздігі, жақында өткерген миокард инфарктісі, шок − бауыр жеткіліксіздігі, жедел алкогольдік интоксикация, алкоголизм − порфирия − жүктілік және лактация кезеңі − миконазолды бір мезгілде қабылдау - құрамында лактоза болғандықтан, сирек тұқым қуалайтын галактоземиясы, галактоза және глюкоза мальабсорбция синдромы немесе лактаза жеткіліксіздігі бар пациенттерге препаратты қолдануға болмайды - балалар мен 18 жасқа дейінгі жасөспірімдер |
Қауіпсіздік шаралары
| Лактоацидоз – көбінесе бүйрек функциясының жедел нашарлауы, жүрек-өкпе аурулары немесе сепсис аясында туындайтын өте сирек, бірақ күрделі метаболизмдік асқыну. Метформиннің жинақталуы бүйрек жеткіліксіздігінің жедел өршуі аясында туындайды, бұл лактоацидоз қаупін арттырады. Дегидратация жағдайында (ауыр диарея, құсу, қызба, сұйықтықты аз қабылдау) метформин қабылдауды уақытша тоқтату және емдеуші дәрігермен байланысу ұсынылады. Метформин қабылдайтын пациенттерге, гипертензияға қарсы диуретиктер, ҚҚСД сияқты бүйрек функциясына ықпал ететін препараттарды сақтықпен тағайындау қажет. Лактоацидоз дамуының басқа да қауіп факторлары: бақыланбайтын алкоголь қабылдау, бауыр жеткіліксіздігі, дұрыс бақыланбайтын қант диабеті, кетоз, ұзақ ашығу, гипоксиямен байланысты кез келген жағдай, лактоацидоз дамуына ықпал ететін дәрілік заттармен бірге тағайындау. Пациенттер және/немесе пациенттерді қарайтын адамдар лактоацидоздың туындау қаупі туралы хабардар болуы тиіс. Лактоацидоз ацидоздық ентігумен, іштің ауыруымен, бұлшықет құрысуымен, астениямен және команың алдында болатын гипотермиямен сипатталады. Күдікті симптомдар анықталған жағдайда пациентке метформин қабылдауды тоқтату және медициналық көмекке жүгіну керек. Диагностикалық тексеру кезінде қанның PH (< 7.35) төмендеуі, қандағы лактат деңгейінің (> 5 ммоль/л) және аниондар деңгейінің жоғарылауы, сондай-ақ лактат/пируват арақатынасының жоғарылауы анықталады. Гипогликемия Препараттын құрамында глибенкламид болғандықтан, препаратты қабылдау пациентте гипогликемияның туындау қаупімен қатар жүреді. Емдеу басталғаннан кейін дозасын біртіндеп титрлеу гипогликемия туындауының алдын алуы мүмкін. Бұндай емді тек жүйелі түрде тамақтану режимін (таңғы асты қоса) ұстанатын пациентке ғана тағайындауға болады. Көмірсулардың пайдаланылуы жүйелі болғаны маңызды, өйткені гипогликемияның даму қаупі кешірек, жеткіліксіз немесе көмірсулардың тұтынылуы теңдестірілмеген тамақтану кезінде арта түседі. Калориясы төмен диета кезінде, қарқынды немесе ұзаққа созылған дене жүктемесі кезінде, алкоголь пайдаланған немесе гипергликемияға қарсы дәрілерді біріктіріп қабылдаған кезде гипогликемияның даму ықтималдығының мүмкіндігі жоғары. Гипогликемия симптомдары: бас ауыруы, ашығу, жүрек айнуы, құсу, қатты шаршау, ұйқының бұзылуы, қозу жағдайы, озбырлық, зейін қою және реакциялардың бұзылуы, депрессия, сананың шатасуы, сөйлеудің бұзылуы, көрудің бұзылуы, дірілдеу, салдану және парестезия, бас айналуы, делирий, құрысулар, сомноленция, естен тану жағдайы, үстірт тыныс алу және брадикардия. Гипогликемиядан туындайтын контррегуляция салдарынан тершеңдік, қорқу, тахикардия, гипертензия, жүректің қағуы, стенокардия және аритмия туындауы мүмкін. Егер гипогликемия шеткері невропатия жағдайында немесе бета-адреноблокаторларды, клонидинді, резерпинді, гуанетидинді немесе симпатомиметиктерді бір мезгілде қабылдау кезінде баяу дамыса, соңғы симптомдар болмауы мүмкін. Гипогликемияның естен танумен жүрмейтін немесе неврологиялық көріністерсіз орташа симптомдары кезінде бірден қант қабылдау қажет. Сонымен қатар препараттың дозасын және/немесе тамақтану рационын түзету керек. Комамен, құрысулармен немесе басқа неврологиялық белгілермен жүретін, глюкозаны вена ішіне енгізу арқылы шұғыл емдеуді және пациентті ауруханаға жатқызуды қажет ететін ауыр гипогликемиялық реакциялар болуы мүмкін. Препаратты абайлап тағайындау, дозасын арнайы таңдау және пациентке арналған тиісінше нұсқаулықтар гипогликемияның даму қаупін төмендету үшін маңызды болып табылады. Егер пациентте ауыр немесе симптомдарын білмеуге байланысты гипогликемия ұстамалары қайталанса, гипергликемияға қарсы басқа дәрілермен емдеу мүмкіндігін қарастыру керек. Гипогликемияның дамуына ықпал ететін факторлар: • алкогольді әсіресе ашығу кезінде бір мезгілде пайдалану • пациенттің дәрігермен бірігіп әрекет етуден және қолданылуы жөніндегі нұсқаулықта келтірілген ұсынымдарды сақтаудан бас тартуы немесе оған қабілетсіз болуы (әсіресе егде жастағы пациенттерге қатысты) • жеткіліксіз тамақтану, ас ішудің жүйесіздігі немесе өткізіліп алуы, ашығу немесе диетадағы өзгерістер • дене жүктемесі мен көмірсуларды қабылдау арасындағы теңгерімсіздік • бүйрек жеткіліксіздігі • бауырдың ауыр жеткіліксіздігі, • препаратының артық дозалануы • белгілі бір эндокриндік бұзылулар: қалқанша без, гипофиз және бүйрекүсті бездері функциясының жеткіліксіздігі • белгілі бір дәрілік препараттарды бір мезгілде қабылдау. |
Дәрілік заттармен өзара әрекеттесуі
| Глибенкламидті қолданумен байланысты Миконазол (жүйелі қолдануға арналған, ауыз қуысына арналған гель): гипогликемия немесе тіпті команың даму мүмкіндігімен гипогликемиялық әсерінің артуы. Ұсынылмайтын біріктірілімдері Метформинді қолданумен байланысты Алкоголь: жедел алкогольдік уыттану кезінде, әсіресе ашыққан немесе жеткіліксіз тамақтанған жағдайда және бауыр жеткіліксіздігі жағдайында лактоацидоздың даму қаупі арта түседі. Препаратымен емделу кезінде алкоголь мен құрамында алкоголь бар дәрілік заттарды қабылдаудан бас тарту керек. Құрамында йод бар контрастылы заттар: құрамында йод бар контрастылы заттарды тамыр ішіне енгізу бүйрек жеткіліксіздігін туындатуы мүмкін. Бұл метформиннің жинақталуына әкелуі және лактоацидоз туындатуы мүмкін. Бүйрек функциясына байланысты препаратын қабылдауды зерттеуден 48 сағат бұрын немесе зерттеу уақытында тоқтату қажет және зерттеуден кейін 48 сағаттан ерте қайталамау және қалыпты нәтижелер көрсеткен бүйрек функциясын қайта бағалаудан кейін ғана қажет. Сульфонилмочевина туындыларын қолданумен байланысты Алкоголь: әсіресе хлорпропамид, глибенкламид, глипизид және толбутамид үшін антабустық реакция (алкогольді көтере алмаушылық). Алкоголь қабылдау бұл дәрілік заттардың гипогликемиялық әсерін арттыруы мүмкін (компенсаторлық реакцияларды тежеу арқылы), ол гипогликемиялық команың дамуына ықпал етуі мүмкін. Сондықтан препаратымен емделу кезінде алкоголь мен құрамында алкоголь бар дәрілік заттарды қабылдаудан бас тарту керек. Фенилбутазон (жүйелі қолдануға арналған): сульфонилмочевина туындыларының гипогликемиялық әсерін арттырады (ақуызбен байланысатын жерлерде сульфонилмочевина туындыларының орнын баса отырып және/немесе олардың элиминациясын азайта отырып). Өзара әрекеттестігі аз қабынуға қарсы басқа дәрілерді қолданған жөн, немесе пациентке өздігінен бақылауды күшейтуі керектігін ескерткен дұрыс. Қажет болса, қабынуға қарсы дәрілерді қабылдау кезінде және оларды тоқтатқаннан кейін препараттың дозасын түзету керек. Диабетке қарсы барлық дәрілерді қолданумен байланысты Даназол: біріктіріп пайдалануды тоқтатуға мүмкіндік болмаса, пациентке гликемия деңгейін өздігінен бақылауды күшейтуі керектігін ескерту керек. Қажет болса, даназолды қабылдау кезінде, сондай-ақ оны тоқтатқаннан кейін, диабетке қарсы дәрінің дозасын түзету керек. Сақтықты талап ететін біріктірілімдері Метформинді қолданумен байланысты Кейбір дәрілік препараттар, мысалы, циклооксигеназа (СОХ) II селективті тежегіштерін, АӨФ тежегіштерін, ангиотензин II рецепторлары антагонистерін және диуретиктерді қоса, ҚҚСП, әсіресе ілмектік диуретиктер бүйрек функциясына жағымсыз ықпал етуі мүмкін, бұл лактоацидоз қаупін ұлғайтады. Мұндай препараттарды метформинмен біріктірілімде қабылдаудың басында немесе пайдаланғанда бүйрек функциясына мұқият мониторинг қажет. Органикалық аниондар тасымалдаушылары (OCT) Метформин OCT1 және OCT2 екі тасымалдаушыларының субстраты болып табылады. Метформинді мыналармен бір мезгілде қабылдау • OCT1 тежегіштерімен (мысалы, верапамил) метформиннің тиімділігін төмендетуі мүмкін. • OCT1 индукторларымен (мысалы, рифампицин) асқазан-ішек жолынан сіңуін және метформиннің тиімділігін жоғарылатуы мүмкін. • OCT2 тежегіштерімен (мысалы, циметидин, долутегравир, ранолазин, триметоприм, вандетаниб, ивакуконазол) метформиннің бүйректен шығарылуын азайтып, метформиннің плазмалық концентрациясының жоғарылауына әкелуі мүмкін. • OCT1 және OCT2 тежегіштерімен (мысалы, кризотиниб, олапариб) метформиннің тиімділігін және бүйректен шығарылуын өзгертуі мүмкін. Сондықтан, бұл препараттар метформинмен бір мезгілде қолданылғанда, әсіресе бүйрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде сақ болу керек, өйткені метформиннің плазмалық концентрациясы жоғарылауы мүмкін. Қажет болса, метформин дозасын түзетуді қарастырады, өйткені OCT тежегіштері/индукторлары метформиннің тиімділігіне әсер етуі мүмкін. Глибенкламидті қолданумен байланысты Бета-адреноблокаторлар: барлық бета-адреноблокаторлар гипогликемия симптомдарын (жүрек соғысының жиілеуі және тахикардияны) бүркемелейді. Селективті емес бета-адреноблокаторлардың көпшілігі гипогликемияның туындау жиілігі мен ауырлығын арттырады. Пациентке әсіресе емдеудің басында, қандағы глюкоза мөлшерін өздігінен бақылауға алу қажеттігін ескерту керек. Ангиотензин-өзгертуші фермент тежегіштері (АӨФ тежегіштері) (мысалы, каптоприл, эналаприл): АӨФ тежегіштері қандағы глюкоза деңгейін төмендетуі мүмкін. Қажет болса, АӨФ тежегіштерін қабылдау кезінде және қабылдағаннан кейін препаратының дозасын түзету керек. Флуконазол: гипогликемия көріністерінің пайда болуымен сульфонилмочевина туындыларының жартылай шығарылу кезеңінің ұлғаюы. Пациентке қандағы глюкоза мөлшерін өздігінен бақылау қажеттілігі туралы ескерту керек; флуконазолды қабылдау кезінде және тоқтатқаннан кейін диабетке қарсы препараттардың дозасын түзету қажет болуы мүмкін. Бозентан: глибенкламидтің гипогликемиялық әсерінің азаю қаупі бар, өйткені бозентан глибенкламидтің қан плазмасындағы концентрациясын төмендетеді. Глибенкламид пен бозентанды бір мезгілде қабылдағанда бауыр ферменттері деңгейінің жоғарылау қаупі артады. Пациентке қандағы глюкоза деңгейі мен бауыр ферменттерінің деңгейін бақылауды күшейту қажеттігі туралы ескерту керек. Қажет болса, диабетке қарсы препараттың дозасын реттеу керек. Өт қышқылдарының секвестранттары: бірге қолданылғанда глибенкламидтің плазмадағы концентрациясы төмендейді, бұл гипогликемиялық әсерінің төмендеуіне алып келуі мүмкін. Егер глибенкламид басқа дәрілік препаратты қабылдағанға дейін белгілі бір уақыт ішінде қолданылса, мұндай әсері байқалмайды. Препаратын өт қышқылдарының секвестранттарын қабылдағанға дейін кемінде 4 сағат бұрын қабылдау ұсынылады. Диабетке қарсы барлық дәрілерді қолданумен байланысты Хлорпромазин: жоғары дозаларында (тәулігіне 100 мг) қандағы глюкоза деңгейінің жоғарылауын туғызады (инсулин лықсуын төмендете отырып). Пациентке қандағы глюкоза деңгейін өздігінен бақылау қажеттігі туралы ескерту керек. Қажет болса, нейролептикті қабылдау кезінде және тоқтатқаннан кейін диабетке қарсы дәрінің дозасын түзету керек. Кортикостероидтар (глюкокортикоидтар) мен тетракозактидтер (жүйелі және жергілікті қолданылатын): қандағы глюкоза деңгейінің кейде кетозбен қатар жүретін (кортикостероидтарды қабылдаудың нәтижесінде көмірсуларға төзімділіктің төмендеуі) жоғарылауы. Пациентке қандағы глюкоза деңгейін өздігінен бақылау қажеттігі туралы ескерту керек. Қажет болса, кортикостероидтарды бір мезгілде қабылдау кезінде және оларды қолдануды тоқтатқаннан кейін диабетке қарсы дәрінің дозасын түзету керек. Бета2-адреномиметиктер: бета2-адреномиметиктерді қабылдаудың нәтижесінде қандағы глюкоза деңгейінің жоғарылауы. Пациентке қандағы глюкоза деңгейін бақылауды күшейту керектігі туралы ескерту, мүмкін болса пациентті инсулинмен емдеуге ауыстыру қажет. Басқа өзара әрекеттесулері: көңіл бөлу қажет біріктірілімдері: Глибенкламидті қолданумен байланысты Десмопрессин: десмопрессиннің антидиурездік әсерін төмендетуі мүмкін. |
Бүйрек жеткіліксіздігі
| Шумақтық сүзіліс жылдамдығын (ШСЖ) құрамында метформин бар дәрілерді қолданумен ем басталғанға дейін, одан кейін кем дегенде, жыл сайын бағалап отыру керек. Бүйрек жеткіліксіздігінің әрі қарай өршу қаупі жоғары пациенттерде және егде жастағы субъектілерде бүйрек функциясын жиірек, мысалы 3-6 ай сайын бағалау керек. Метформиннің ең жоғарғы тәуліктік дозасын бөліктік тәуліктік 2-3 доза түрінде қабылдаған жөн. Метформинмен емдеуді бастауды қарастыру алдында ШСЖ < 60 мл/мин пациенттерде лактоацидоз қаупін жоғарылатуы мүмкін факторларды талдау қажет. Егер препаратының тиісті дозасы болмаса, біріктірілген бекітілген дозаның орнына жеке компоненттерді пайдалану керек. ШСЖ мл/мин Метформин Глибенкламид 60-89 Ең жоғары тәуліктік доза 3000 мг. Бүйрек функциясының нашарлауына байланысты дозаны азайту мүмкіндігін қарастыруға болады. Дозаны азайту керек емес. 45-59 Ең жоғары тәуліктік доза 2000 мг. Бастапқы доза әдетте ең жоғары дозаның жартысын құрайды. Ең жоғары тәуліктік доза 10,5 мг құрайды. 30-44 Ең жоғары тәуліктік доза 1000 мг құрайды. Бастапқы доза әдетте ең жоғары дозаның жартысын құрайды. Ең жоғары тәуліктік доза 10,5 мг құрайды. Гипогликемия қаупі салдарынан емді бастау ұсынылмайды. < 30 Метформин / глибенкламид қарсы көрсетілген. |
Бауыр жеткіліксіздігі
| Деректер жоқ. |
Жүктілік
| Жүктілік кезінде препаратын қолдануға қатысты клиникаға дейінгі және клиникалық деректер жоқ. Қант диабетімен байланысты қауіп Бақыланбайтын қант диабеті (гестациялық немесе тұрақты) туа біткен аномалиялар мен перинатальді өлімнің жоғарылауына алып келеді. Оның үстіне, туа біткен аномалиялардың туындау қаупін азайту үшін, диабет ұрықтану кезеңі бойына бақылауға алынуы тиіс. Метформинмен байланысты қауіп Зерттеулер нәтижесінде жүктілікке, эмбриональды немесе жатырішілік дамуға, босануға немесе босанғаннан кейінгі дамуға зиянды әсері анықталған жоқ. Метформинді жүкті әйелдерде пайдалану кезінде алынған мәліметтердің шектеулілігі туа біткен аномалиялар қаупінің жоғарылығын көрсетпейді. Глибенкламидпен байланысты қауіп Қазіргі кезде клиникалық тәжірибеде, глибенкламидті жүктілік кезінде қолданудың салдарынан даму ақауларының немесе фетоуыттылықтың дамуы мүмкіндігіне баға беруге негіз болатын сәйкесінше мәліметтер жоқ. Пациенттер жүктілік кезінде қандағы глюкоза деңгейін жүйелі түрде бақылап отыруы керек. Препаратын жүктілік кезінде қант диабетін емдеу үшін қабылдамаған дұрыс. Қандағы глюкозаның қалыпты деңгейіне жету үшін, инсулинді қолдану қажет. Жүктілікті жоспарлап жүрген болса, сондай-ақ жүктілік басталып кеткен жағдайларда, пациентті диабетке қарсы пероральді емнен инсулиндік емге ауыстыру ұсынылады. Сонымен қатар қандағы глюкоза мөлшеріне неонатальді мониторинг жүргізу ұсынылады. |
Емізу
| Метформин емшек сүтіне өтеді. Мұндай емшек сүтін емген жаңа туған нәрестелерде/сәбилерде жағымсыз әсерлер байқалмады. Алайда глибенкламидтің емшек сүтіне өтетін-өтпейтіндігі туралы мәліметтер болмағандықтан, сондай-ақ жаңа туған нәрестелерде гипогликемияның даму қаупіне байланысты, препаратын бала емізу кезінде қолдануға болмайды. |
Жағымсыз әсерлері
| Өте жиі − жүрек айнуы, құсу, диарея, іштің ауыруы, тәбеттің болмауы сияқты АІЖ бұзылыстары. Көбіне бұл жағымсыз реакциялар емдеудің басында пайда болады, әдетте өздігінен қайтады. Көрсетілген симптомдар дамуының профилактикасы үшін препарат дозасын аздап арттыра отырып 2 немесе 3 қабылдаумен қолдану ұсынылады. Дозаны баяу ұлғайту да асқазан-ішек жағымсыздығын жақсарта алады. Жиі − дәм сезудің бұзылуы − В12 витаминінің төмендеуі/тапшылығы Жиі емес − бауыр порфириясы және тері порфириясы ұстамалары − емнің басында глюкоза деңгейінің төмендеуі нәтижесінде уақытша көрудің нашарлауы туындауы мүмкін. − сарысудағы мочевина және креатинин деңгейінің орташа жоғарылауы Сирек − лейкопения, тромбоцитопения − қышыну, есекжем, макулопапулёздік бөртпе сияқты тері реакциялары Өте сирек − агранулоцитоз, гемолиздік анемия, сүйек кемігінің аплазиясы, панцитопения − лактоацидоз − алкоголь қабылдағанда дисульфирам тәрізді реакция − тері немесе висцеральді аллергиялық васкулит; мультиформалы эритема; эксфолиативті дерматит; фотосенсибилизация; шоктың дамуымен есекжем − препаратты тоқтатуды талап ететін бауыр функциясы көрсеткіштерінің бұзылуы немесе гепатит − гипонатриемия Жиілігі белгісіз - гипогликемия |
Көрсеткіштері, қолдану тәсілі мен дозалары
| Препараттың дозасын жекелей метаболизмдік реакцияға (гликемия деңгейі, HbA1c) байланысты түзетіп отыру керек. Препарат 500 мг/5 мг негізінен препаратын 500 мг/2,5 мг қабылдаған кезде тиісті бақылауға қол жеткізбеген пациенттерде қолданылуы мүмкін. Препарат 500 мг/2,5 мг препаратын дозалау үшін • Күніне бір рет, таңертең таңғы ас кезінде, күніне 1 таблетка тағайындалғанда. • Күніне екі рет, таңертең және кешке, күніне 2 немесе 4 таблетка тағайындалғанда. • Күніне үш рет, таңертең, күндіз және кешке, күніне 3, 5 немесе 6 таблетка тағайындалғанда. Препарат 500 мг/5 мг препаратын дозалау үшін • Күніне бір рет, таңертең таңғы ас кезінде, күніне 1 таблетка тағайындалғанда. • Күніне екі рет, таңертең және кешке, күніне 2 немесе 4 таблетка тағайындалғанда. • Күніне үш рет, таңертең, күндіз және кешке, күніне 3 таблетка тағайындалғанда. Препаратын ас ішу кезінде пероральді қабылдау керек. Препаратты қабылдау режимі жеке тамақтану режиміне байланысты түзетіліп отырады. Препараттың әрбір қабылдануы гипогликемияның алдын алу үшін құрамында көмірсу мөлшері жеткілікті жоғары тағамды қабылдаумен қатар жүруі тиіс. |
Балаларда қолданылуы
| Препарат балаларда қолдануға ұсынылмайды. |